Αιτιολογική έκθεση σχετικά με τον ανασχεδιασμό των εκπαιδευτικών συστημάτων


Στις 20 Νοεμβρίου 2012, η Επιτροπή παρουσίασε την ανακοίνωσή της με τίτλο «Ανασχεδιασμός της εκπαίδευσης: Επένδυση στις δεξιότητες για καλύτερα κοινωνικοοικονομικά αποτελέσματα». Το έγγραφο προτείνει συγκεκριμένα μέτρα σε επίπεδο Ένωσης και συνιστά πρωτοβουλίες σε εθνικό επίπεδο στους ακόλουθους τρεις βασικούς τομείς:

1. προσφορά των κατάλληλων δεξιοτήτων για την απασχόληση,

2. νέοι τρόποι διδασκαλίας και μάθησης,

3. νέες προσεγγίσεις στη χρηματοδότηση και τις εταιρικές σχέσεις,

Η ανακοίνωση της Επιτροπής προτείνει να δημιουργηθούν οι κατάλληλες δεξιότητες για την απασχόληση, να βελτιωθούν οι στοιχειώδεις ικανότητες γραφής, ανάγνωσης και αριθμητικής καθώς και να ενισχυθούν οι εγκάρσιες και επιχειρηματικές δεξιότητες. Δίνει επίσης έμφαση στην ανάγκη να αναπτύσσονται εταιρικές σχέσεις προκειμένου να δημιουργούνται οι κατάλληλες στρατηγικές δεξιοτήτων, ενθαρρύνει δε την ανταλλαγή απόψεων για τη χρηματοδότηση της εκπαίδευσης.

Η αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας και της μάθησης μπορεί να ενισχυθεί με τη βελτίωση του συστήματος αναγνώρισης δεξιοτήτων και προσόντων στην Ευρώπη. Τούτο θα προωθούσε την κινητικότητα και θα συνέβαλε στη μείωση της ανεργίας. Η χρήση ανοικτών εκπαιδευτικών πόρων και νέων τεχνολογιών πρέπει να προαχθεί για να διευρυνθεί η πρόσβαση στο μαθησιακό υλικό και να αυξηθεί η συμμετοχή των διδασκομένων. Οι διδάσκοντες πρέπει να έχουν πρόσβαση στη δέουσα κατάρτιση για να προσαρμόζουν τις δικές τους δεξιότητες.

Τα θέματα της ανακοίνωσης αναπτύσσονται περαιτέρω σε έξι άλλα έγγραφα εργασίας. Η ανακοίνωση συνοδεύεται επίσης από την έκθεση παρακολούθησης της εκπαίδευσης και της κατάρτισης για το 2012, η οποία δίνει ουσιαστικές πληροφορίες σχετικά με το θέμα.

Οι επισημάνσεις της εισηγήτριας

Στην παρούσα κατάσταση οικονομικής αναταραχής τόσο στην Ευρώπη όσο και στον κόσμο,  μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις είναι η ανεργία και η δυνατότητα των ανθρώπων να εξασφαλίζουν τα προς το ζην. Η καταπολέμηση της ανεργίας πρέπει να είναι ο πρωταρχικός μας στόχος και σε αυτό το σημείο η εκπαίδευση και η κατάρτιση έχουν να παίξουν σοβαρότατο ρόλο. Μακροπρόθεσμα η εκπαίδευση και ανάπτυξη δεξιοτήτων είναι κλειδιά για την καινοτομία και την οικονομική μεγέθυνση. Ωστόσο η ποιοτική εκπαίδευση που παρέχει χρήσιμες δεξιότητες για την αγορά εργασίας πρέπει να συμβαδίζει με την ανάπτυξη προσωπικών ικανοτήτων και κοινωνικών νοοτροπιών.

Προς το παρόν τα εκπαιδευτικά ιδρύματα αντιμετωπίζουν προκλήσεις· σχεδόν όλες οι χώρες του ΟΟΣΑ αύξησαν σημαντικά τις δαπάνες για την εκπαίδευση μεταξύ του 1980 και του 2005, ωστόσο λίγες από αυτές πέτυχαν σημαντική βελτίωση της απόδοσης. Χρειάζονται συστημικές αλλαγές για να βελτιωθεί η ποιότητα των εκπαιδευτικών μας ιδρυμάτων χωρίς να επιβληθούν νέα βάρη. Η μη τυπική και άτυπη εκπαίδευση καθώς και η εργασία σε οργανώσεις νέων πρέπει να αναγνωρίζονται περισσότερο και να συμβαδίζουν με την επίσημη εκπαίδευση. Οι εταιρικές σχέσεις πανεπιστημίων-επιχειρήσεων και η μάθηση με βάση την εργασία καθώς και η βελτιωμένη ανάπτυξη των στρατηγικών διά βίου μαθήσεως μπορεί να φέρουν νέα κίνητρα για την προώθηση της μεταρρύθμισης στην εκπαίδευση και την κατάρτιση.

Η εισηγήτρια τονίζει την επείγουσα ανάγκη να προσδιοριστούν οι κατάλληλες δεξιότητες για τον σημερινό κόσμο – όχι μόνο για τους διδασκομένους και τους νέους που εισέρχονται στην αγορά εργασίας αλλά και για άλλους ανθρώπους που χρειάζονται ανανέωση των προσόντων τους για να βελτιώσουν την προσωπική τους κατάσταση όσον αφορά την απασχόληση, την κοινωνική ένταξη, την οικογενειακή ζωή, την ενεργό συμμετοχή στα κοινά ή την αυτοεκτίμηση, για παράδειγμα. Η απόκτηση νέων ικανοτήτων και εγκάρσιων δεξιοτήτων πρέπει να διασφαλίζει όχι μόνο τις οικονομικές αλλά και τις κοινωνικές και προσωπικές ανάγκες των ανθρώπων.

Η ανεργία των νέων ηλικίας μέχρι 25 ετών στην ΕΕ έφθασε το 23,5% τον Μάρτιο του 2013. Ταυτόχρονα περισσότερες από 2 εκατομμύρια θέσεις απασχόλησης δεν μπόρεσαν να καλυφθούν. Η εισηγήτρια τονίζει ότι αυτό το πρόβλημα είναι σαφές αποτέλεσμα της τρέχουσας κατάστασης όπου οι ανάγκες της σύγχρονης αγοράς εργασίας είναι συχνά αναντίστοιχες με τις δυνατότητες που προσφέρουν τα εκπαιδευτικά ιδρύματα. Ορισμένες θέσεις απασχόλησης απαιτούν δεξιότητες που λίγοι νέοι διαθέτουν σήμερα. Επιπλέον, υπάρχει η επείγουσα απαίτηση για ανθρώπους εκπαιδευμένους στην ΕΤΜΜ (επιστήμη, τεχνολογία, μηχανική και μαθηματικά).

Κατά την αντιμετώπιση του ζητήματος των αναντίστοιχων δεξιοτήτων πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη η σύγκρουση ανάμεσα στον τρόπο που φαντάζονται οι φοιτητές το επάγγελμα των ονείρων τους και στις ανάγκες της αγοράς για καταρτισμένους και καλά εκπαιδευμένους εργαζομένους. Άλλο ένα πρόβλημα εντοπίζεται στα στερεότυπα περί γυναικείων και ανδρικών σπουδών. Ωστόσο αν προβληθεί η προστιθέμενη αξία της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης και ξεφύγουμε από την καθαρά επίσημη εκπαίδευση θα συμβάλουμε στην αλλαγή αυτών των αντιλήψεων. Πέραν τούτου, όταν αντιπροσωπεύονται καλύτερα τα δύο φύλα στον χώρο εργασίας και στις ομάδες εργασίας, έχει αποδειχθεί ότι η απόδοση και τα αποτελέσματα είναι καλύτερα.

Η εισηγήτρια θα ήθελε εν προκειμένω να αναφέρει τα στατιστικά στοιχεία που μας δίνει το EU Skills Panorama (http://euskills.panorama.ec.europa.eu), για να αναδειχθούν καλύτερα οι ακόλουθες τάσεις στην Ευρώπη:

1. Αυξημένοι αριθμοί σε θέσεις απασχόλησης με υψηλή κατάρτιση (όπως νομικοί σύμβουλοι, ανώτεροι υπάλληλοι και διευθυντές)·

2. Μειωμένο μερίδιο των χειρωνακτικών εργασιών με κατάρτιση (όπως των ειδικευμένων βιοτεχνών)

3. Ένας στους τρεις εργαζομένους έχει υψηλότερα ή χαμηλότερα του απαιτουμένου προσόντα (πράγμα που αντανακλά την ευρεία αναντιστοιχία δεξιοτήτων με θέσεις απασχόλησης)·

4. Ο ιδιωτικός τομέας αντιδρά γρηγορότερα και δυναμικότερα στον κύκλο επιχειρηματικών δραστηριοτήτων σε σύγκριση με τον δημόσιο τομέα·

5. Οι σοβαρότερες επαγγελματικοί στενωποί μπορεί να εντοπίζονται, για παράδειγμα στον τομέα της υγείας (ιδίως στους γιατρούς, φαρμακοποιούς και νοσηλευτές), στον τομέα ΤΠΕ (ιδίως σε συμβούλους ΤΠΕ και προγραμματιστές λογισμικού), στον τομέα της μηχανικής (ιδίως ειδικευμένων μηχανικών) και στον τομέα των χρηματοοικονομικών (επαγγελματίες του κλάδου των επιχειρήσεων, π.χ. λογιστές).

Η μη τυπική και άτυπη εκπαίδευση, η εργασία σε οργανώσεις νέων, τα ποιοτικά προγράμματα πρακτικής άσκησης και μαθητείας και ο εθελοντισμός πρέπει να αναγνωρίζονται ως εργαλεία που δημιουργούν τους πρώτους συνδέσμους μεταξύ της ζωής των διδασκομένων και της αγοράς εργασίας και διαδίδουν τον πνεύμα καινοτομίας μεταξύ των νέων. Επιπλέον, η εργασιακή πείρα που αποκτάται κατά τη διάρκεια των σπουδών βοηθά τους νέους να αποκτήσουν τις αναγκαίες δεξιότητες για τη μετάβαση στην απασχόληση.

Εξατομικευμένες προσωπικές ικανότητες, όπως η κριτική σκέψη και η ικανότητα επίλυσης προβλημάτων, η ομαδική εργασία και η επικοινωνία καθώς και η αυτοπεποίθηση, η ανάληψη πρωτοβουλιών και τα ηγετικά χαρίσματα είναι επίσης αναγκαία για να είναι κανείς καλύτερ προετοιμασμένος όχι μόνο για την επαγγελματική αλλά και για την ιδιωτική ζωή.

Η εισηγήτρια προτρέπει επίσης τα κράτη μέλη να χρηματοδοτήσουν την προώθηση της μάθησης με βάση την εργασία και τα διττά μοντέλα μάθησης, τα οποία είναι εξαιρετικά πολύτιμα για τη μετάβαση από το σχολείο στην εργασία. Επιπλέον είναι σημαντική η επένδυση τόσο στην ποιότητα όσο και στα πρότυπα, πράγμα που πρέπει να αναπτυχθεί περαιτέρω.

Η γλωσσομάθεια είναι σημαντικό εφόδιο, καθώς προωθεί την κινητικότητα των εργαζομένων και φοιτητών, βελτιώνοντας την απασχολησιμότητά τους και παρέχοντάς τους αυτοπεποίθηση στον εργασιακό τους χώρο. Η επαρκής γλωσσομάθεια διευκολύνει τους Ευρωπαίους πολίτες να αξιοποιήσουν πλήρως τις ευκαιρίες απασχόλησης στο εξωτερικό.

Σημαντικό βήμα προς τη βελτίωση της γλωσσομάθειας στην Ευρώπη είναι η έγκριση δεικτών αναφοράς. Θα λειτουργήσει ως κίνητρο για τη βελτίωση των μαθησιακών επιδόσεων και θα συμβάλει στην επίτευξη του στόχου της Βαρκελώνης «μητρική γλώσσα + δύο ξένες γλώσσες».

Η συντάκτρια γνωμοδότησης εστιάζεται στους εξής βασικούς στόχους:

· Αντιμετώπιση του ζητήματος της ανεργίας στους νέους – το προαναφερθέν 23,5% των Ευρωπαίων νέων·

· Εκσυγχρονισμός των εκπαιδευτικών συστημάτων που είναι πεπαλαιωμένα και δημιουργούν αναντιστοιχίες ανάμεσα στις δυνατότητες που παρέχουν τα εκπαιδευτικά ιδρύματα και στην υπάρχουσα αγορά εργασίας καθώς και σχεδιασμός νέων συστημάτων για να αποτραπεί η επανεμφάνιση τέτοιων καταστάσεων στο μέλλον με τη χρήση νέων μεθόδων διδασκαλίας, όπου ενσωματώνονται κοινωνικοί, περιφερειακοί και επιχειρηματικοί εταίροι στην εκπαιδευτική διαδικασία, καθώς και με την αξιοποίηση διαύλων διά βίου μάθησης·

· διεύρυνση της αποστολής των πολιτικών εκπαίδευσης και κατάρτισης ώστε να έχουν συγκεκριμένο ρόλο στην προώθηση της ενεργού συμμετοχής στα κοινά, στην προσωπική ανάπτυξη και ευημερία και στην ενίσχυση του διαρθρωμένου κοινωνικού διαλόγου.

Ο αριθμός των νέων που βρίσκονται εκτός απασχόλησης, εκπαίδευσης ή κατάρτισης (ΕΑΕΚ) αυξάνεται συνεχώς. Η Ένωση δεν έχει την πολυτέλεια χαμένων γενιών στο μέλλον. Η εισηγήτρια συμφωνεί με την ανακοίνωση της Επιτροπής ότι το κλειδί για να αποτραπεί τούτο είναι η αποτελεσματική, προσβάσιμη και ποιοτική εκπαίδευση που αντιστοιχεί στις ανάγκες της αγοράς εργασίας. Ωστόσο η εισηγήτρια θέλει να τονίσει ότι δεν είναι μόνο οι ανάγκες της αγοράς εργασίας που μετρούν· πρέπει να αντιμετωπιστούν και τα θέματα κοινωνικής ένταξης και ενεργού συμμετοχής στα κοινά.

Η εισηγήτρια τονίζει την ανάγκη να ληφθούν σοβαρά υπόψη τα προγράμματα εκπαίδευσης ενηλίκων και διά βίου μάθησης, τα οποία βοηθούν τους ενηλίκους να ανανεώνουν τα προσόντα τους, ώστε να υποβάλλουν αίτηση για άλλες θέσεις εργασίας κατά τον εργασιακό τους βίο. Επιπλέον, η εκπαίδευση και κατάρτιση πρέπει να είναι πιο προσβάσιμες σε ευπαθείς ομάδες όπως οι κοινωνικά μειονεκτούντες, οι ανάπηροι, οι μειονότητες, οι ηλικιωμένοι πολίτες και οι γυναίκες, πρέπει δε να οδηγούν στην ενίσχυση των ευκαιριών τους να διάγουν τη ζωή που αξίζουν.

Η εισηγήτρια τονίζει ότι η επαναξιολόγηση των εκπαιδευτικών συστημάτων στην Ευρώπη απαιτεί στενή συνεργασία· υπάρχει η ανάγκη να ενισχυθεί ο κοινωνικός διάλογος μεταξύ των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και του επιχειρηματικού τομέα, των κοινωνικών εταίρων, των κοινωνικών υπηρεσιών (οργανισμών απασχόλησης), των περιφερειακών αρχών ή των ΜΚΟ για να ανταλλάσσουν καλές πρακτικές και να προωθούν εταιρικές σχέσεις ως μέσο μετάβασης από τον κόσμο της εκπαίδευσης στον κόσμο των επιχειρήσεων ή της απασχόλησης.

Κατά τον εκσυγχρονισμό των πολιτικών εκπαίδευσης και κατάρτισης πρέπει επίσης να αυξηθεί η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και η κοινωνική ευθύνη των εταιρειών στην επιχειρηματική κοινότητα. Επιπλέον, οι επιχειρηματικοί εταίροι μπορούν να παίξουν σημαντικό ρόλο όταν οι διδασκόμενοι αποκτούν νέες δεξιότητες· μπορούν να λειτουργήσουν ως υποδείγματα πρότυπα ρόλων, οι δε επαγγελματίες μπορεί να συμμετέχουν σε δραστηριότητες μέσα στην τάξη.

Η εισηγήτρια τονίζει ότι η βασική ιδέα πίσω από την έκθεση δεν είναι μόνο να προσδιορίζονται οι βασικές δεξιότητες και προκλήσεις για τους διδασκομένους και όσους εισέρχονται στην αγορά εργασίας αλλά και να εντοπίζονται λύσεις για το πώς να διατηρείται η προϋπόθεση της ατομικής και οικονομικής τους ανεξαρτησίας. Κάθε άνθρωπος έχει το δικαίωμα της πρόσβασης στην εκπαίδευση. Αν θέλουμε να το καταστήσουμε πραγματικότητα, πρέπει να επενδύσουμε στην ποιοτική εκπαίδευση κατά τρόπο μακρόπνοο και διαρκή. Επιπλέον, πρέπει να χρησιμοποιήσουμε όλα τα συμπληρωματικά εργαλεία για να αυξήσουμε τις ευκαιρίες προσωπικής ευημερίας και ανάπτυξης, τούτο πρέπει δε να αναγνωρίζεται πλήρως τόσο σε επίπεδο Ένωσης όσο και σε εθνικό επίπεδο.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s