Μάθηση και διδασκαλία: Όταν τα παθήματα δεν γίνονται μαθήματα


See on Scoop.itΗ Πληροφορική σήμερα…

Του Δρ.Κυριάκου Πατριαρχέα*

Θα ξεκινήσω το σημερινό άρθρο με μερικούς χρήσιμους εννοιολογικούς προσδιορισμούς. Από τη μελέτη της διεθνούς βιβλιογραφίας προκύπτει ότι υπάρχουν αντιλήψεις που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως «κλειστές» ή παλιές όσον αφορά τη μάθηση, οι οποίες τη θεωρούν ως αύξηση της γνώσης, ως απομνημόνευση, ως απόκτηση «πληροφοριών» (κλασσικό παράδειγμα το σημερινό Λύκειο με αποκορύφωμα ορισμένα μαθήματα της Θεωρητικής κατεύθυνση της Γ’ Τάξης).

Από την άλλη υπάρχουν οι αντιλήψεις που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως «ανοικτές» ή «νέες» που προσεγγίζουν τη μάθηση ως κατανόηση, εμβάθυνση και εσωτερική διεργασία (κλασσικό παράδειγμα το μάθημα – όαση της Ανάπτυξης Εφαρμογών στην τεχνολογική κατεύθυνση της Γ’ Λυκείου, έχω αναλύσει εκτεταμένα σε προηγούμενο άρθρο το γιατί).
Αν έπρεπε να δοθεί ένας «κλασσικός» ορισμός για τη μάθηση θα επέλεγα αυτόν του Bigge:
«είναι μια διαρκής αλλαγή στο έμβιο ον η οποία δεν προαναγγέλλεται από τις γενετικές του καταβολές. Θα μπορούσε να θεωρηθεί ως μια μεταβολή στη διαίσθηση, στη συμπεριφορά, στην αντίληψη και στα κίνητρα ή ένας συνδυασμός τους». Συνεπώς η μάθηση αναφέρεται πάντα σε κάποια συστηματική μεταβολή στη συμπεριφορά (ή καλύτερα στη συμπεριφορική διάθεση) η οποία έρχεται ως αποτέλεσμα της εμπειρίας που προκύπτει από μια συγκεκριμένη κατάσταση, η οποία μπορεί να είναι η απόκτηση γνώσεων και εμπειριών μέσα από μια μαθησιακή διεργασία.

Στο σημείο αυτό κρίνεται σκόπιμο να ορισθεί η έννοια της διδασκαλίας, μια έννοια που συχνά συγχέεται (λανθασμένα) από πολλούς με την έννοια της μάθησης. Διδασκαλία είναι μια διαδικασία όπου ο διδάσκων αναλαμβάνει να μεταδώσει, βάσει ενός σχεδίου (εδώ είναι που πάσχουμε στην Ελλάδα), συγκεκριμένες γνώσεις (εδώ είναι που δεν έχει γίνει καμία ουσιαστική ιεράρχηση του τι θέλουμε και τι όχι για έναν σύγχρονο πολίτη του αύριο) έτσι ώστε να πετύχει τους σκοπούς για τους οποίους πραγματοποιείται η διδασκαλία.

Το ερέθισμα για το παρόν άρθρο ήταν οι συζητήσεις που έκανα με μαθητές και γονείς με την έναρξη της σχολικής χρονιάς όπου διαπίστωσα πως για μια ακόμη φορά ότι τα παθήματα ΔΕΝ γίνονται μαθήματα. Ειδικά για τους μαθητές της Γ’ Λυκείου πολλοί γονείς υιοθέτησαν ένα απολύτως εξοντωτικό πρόγραμμα ωρών «διδασκαλίας» (εκτός του σχολείου) όπου συχνά οι μαθητές τελειώνουν τις πρώτες βραδινές ώρες. Πόσος χρόνος θα μείνει για τα υπόλοιπα (αναστοχασμός, διάβασμα, ζωή), αρκετοί είναι που δεν μπήκαν στο κόπο να σκεφτούν.

Ειδικά δε φέτος, λόγω της οικονομικής κρίσης και στα πλαίσια του (παντελώς ανθυγιεινού και στρεβλού ανταγωνισμού με σκοπό την απλή επιβίωση) πολλοί προσθέτουν (για λόγους -κυρίως- εντυπωσιασμού και χωρίς κανένα απολύτως νόημα) ακόμα περισσότερες ώρες «διδασκαλίας» με αποτέλεσμα το φαινόμενο να χειροτερεύει. Ξέρω ξύνω πληγές.

Το αποτέλεσμα της παραπάνω διαδικασίας είναι προδιαγεγραμμένο: άσκοπη κόπωση (παιδιά ζόμπυ), απώλεια συγκέντρωσης (και άρα και κατάκτησης της γνώσης) και τελικά αποτυχία ως προς τον τελικό στόχο.

Το ερώτημα που τέθηκε ήταν: «μα το κάνουν σε όλη την Ελλάδα, έχουν όλοι άδικο;». Ως απάντηση θα έθετα ένα άλλο ερώτημα: με τα ίδια μαθήματα και την ίδια ή ύλη αυτή η … «ανάγκη» (σε τόσο μεγάλο βαθμό) δεν υπήρχε τα αμέσως προηγούμενα χρόνια; Και θα προσθέσω και ένα ακόμα «όλοι οι άλλοι στις χώρες τη Δ. Ευρώπης και της Β. Αμερικής, που ΔΕΝ το κάνουν, έχουν άδικο;»

Είναι προφανές πως αν αυτή η «ανάγκη» μετασχηματιστεί σε ένα συμβουλευτικό επίπεδο για την επίλυση κάποιων αποριών και φυσικά για πολύ περιορισμένο χρόνο (με την έννοια των διδακτικών ωρών), τότε θα εξυπηρετηθεί και ο αρχικός σκοπός και θα καλύψει με τρόπο χρήσιμο και αποτελεσματικό τρόπο τα όποια κενά (ψυχολογικά ή πραγματικά). Έτσι θα εξασφαλιστεί ο απαραίτητος χρόνος για αναστοχασμό, διάβασμα (με τη έννοια της μελέτης) και ζωή.
Όπως ανέφερα παραπάνω το ζήτημα της διδασκαλίας ξεκινάει από τους σκοπούς της. Μήπως, λέω μήπως, να ξαναξεκινούσαμε από εκεί?

*Διδάκτωρ της σχολής Θετικών Επιστημών και Τεχνολογίας του Ελλ. Ανοικτού Πανεπιστημίου, συγγραφέας, ερευνητής, Διευθυντής Γενικού Λυκείου. T.Γενικός Γραμματέας ΠΕΚΑΠ (Πανελλήνια Ένωση Καθηγητών Πληροφορικής) και τ. πρόεδρος ΠΟΕΣΠ (Πανελλήνια Ομοσπονδία Επιστημονικών Συλλόγων Πληροφορικής).

Advertisements

One comment

  1. arispaliouras · Σεπτεμβρίου 30, 2012

    Αν δε σταματήσει το δημόσιο να είναι το όνειρο της Ελληνικής κοινωνίας όποιο σύστημα και να εφαρμοστεί θα αποτύχει. Πάλι, για να γίνουν ανταγωνιστικοί, θα κάνουν επιπλέον μαθήματα.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s